วันอาสาฬหบูชา : วันที่พระพุทธศาสนาเริ่มเผยแผ่อย่างเป็นทางการ
วันอาสาฬหบูชา ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติไทย ซึ่งโดยทั่วไปจะอยู่ในช่วงเดือนกรกฎาคมของทุกปี นับเป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา เนื่องจากเป็นวันที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง ปฐมเทศนา หรือพระธรรมเทศนาครั้งแรก หลังจากตรัสรู้ได้ 2 เดือน ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเผยแผ่พระพุทธศาสนา และเป็นวันที่พระรัตนตรัยครบองค์เป็นครั้งแรก
ความสำคัญของวันอาสาฬหบูชา
วันอาสาฬหบูชามีความสำคัญจากเหตุการณ์สำคัญ 3 ประการ ได้แก่
1. การแสดงปฐมเทศนา
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมเทศนาเรื่อง ธรรมจักกัปปวัตตนสูตร แก่ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี การแสดงธรรมครั้งนี้ถือเป็นการประกาศพระพุทธศาสนาอย่างเป็นทางการครั้งแรก และเป็นจุดเริ่มต้นของการเผยแผ่พระธรรมคำสอนแก่ชาวโลก
2. การบรรลุธรรมของพระอัญญาโกณฑัญญะ
หลังจากฟังพระธรรมเทศนา พระอัญญาโกณฑัญญะได้บรรลุโสดาปัตติผล หรือเกิด ดวงตาเห็นธรรม และทูลขอบวชเป็นพระภิกษุรูปแรกในพระพุทธศาสนา จึงนับเป็นการกำเนิดพระสงฆ์องค์แรก
3. การครบองค์ของพระรัตนตรัย
เมื่อมีพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์เกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ จึงถือเป็นครั้งแรกที่ พระรัตนตรัย ครบทั้งสามองค์ ได้แก่ พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ซึ่งเป็นที่พึ่งสูงสุดของพุทธศาสนิกชน
หลักธรรมสำคัญในธรรมจักกัปปวัตตนสูตร
พระธรรมเทศนาครั้งแรกของพระพุทธเจ้ามุ่งเน้น ทางสายกลาง (มัชฌิมาปฏิปทา) ซึ่งเป็นแนวทางที่หลีกเลี่ยงทั้งการทรมานตนเองและการหลงมัวเมาในความสุข พร้อมทั้งทรงแสดงหลักธรรมสำคัญ 2 ประการ ได้แก่
1. อริยมรรคมีองค์ 8 (อริยอัฏฐังคิกมรรค)
แนวทางปฏิบัติเพื่อนำไปสู่การดับทุกข์ ประกอบด้วย
สัมมาทิฏฐิ (เห็นชอบ)
สัมมาสังกัปปะ (ดำริชอบ)
สัมมาวาจา (เจรจาชอบ)
สัมมากัมมันตะ (การกระทำชอบ)
สัมมาอาชีวะ (เลี้ยงชีพชอบ)
สัมมาวายามะ (ความเพียรชอบ)
สัมมาสติ (ระลึกชอบ)
สัมมาสมาธิ (ตั้งมั่นชอบ)
2. อริยสัจ 4
ความจริงอันประเสริฐที่เป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่
ทุกข์ คือ ความไม่สบายกายและใจ หรือสภาพที่ทนได้ยาก
สมุทัย คือ เหตุแห่งการเกิดทุกข์ ได้แก่ ความอยากและความยึดมั่นถือมั่น
นิโรธ คือ ความดับทุกข์ หรือการหลุดพ้นจากกิเลส
มรรค คือ แนวทางปฏิบัติเพื่อไปสู่ความดับทุกข์ ซึ่งก็คืออริยมรรคมีองค์ 8
หลักธรรมทั้งสองประการนี้ถือเป็นแก่นสำคัญของพระพุทธศาสนา และเป็นแนวทางที่นำพาผู้ปฏิบัติไปสู่เป้าหมายสูงสุด คือ พระนิพพาน อันเป็นสภาวะแห่งความหลุดพ้นจากความทุกข์อย่างสิ้นเชิง